XemWhat links here

Kim loại nặng trong thực phẩm và những thông tin cần thiết

 

Trong những năm qua, công tác vệ sinh thực phẩm ở nước ta nói chung và Bình Dương nói riêng đang đứng trước nhiều thách thức. Nhiều vụ ngộ độc cấp tính đã xảy ra trong các bữa ăn gia đình và tập thể làm xôn xao dư luận và xã hội. Tuy nhiên, đó chỉ là phần nổi của vấn đề ngộ độc thực phẩm. Phần chìm chính là tình trạng ngộ độc mãn tính do thức ăn bị nhiễm các hoá chất, các kim loại nặng tích lũy, gây hại trong cơ thể mà chưa ai lường hết được hậu quả của nó.

Càng ngày ngộ độc thực phẩm do các kim loại nặng càng được quan tâm nhiều hơn bởi những tác hại khôn lường của nó đối với sức khỏe người tiêu dùng và bởi sự gia tăng của loại nguy cơ ô nhiễm này trong cuộc sống. Hiện tại có nhiều nguyên tố kim loại nặng có thể là nguồn gây ô nhiễm thực phẩm, nhưng những nguyên tố hay được nhắc đến nhất là chì, thủy ngân, cadimi, Arsen hay còn gọi là thạch tín….

Các nguyên tố kim loại nặng tồn tại và luân chuyển trong tự nhiên thường có nguồn gốc từ chất thải của hầu hết các ngành sản xuất công nghiệp. Những nhà máy, xí nghiệp này trực tiếp hoặc gián tiếp sử dụng các kim loại nặng trong quá trình sản xuất hoặc từ chất thải sinh hoạt của con người. Nước thải của các khu công nghiệp, các nhà máy hóa chất, các cơ sở in hoặc dưới dạng bụi trong khí thải của các khu công nghiệp hóa chất, các lò cao, khí thải của các loại xe có động cơ xăng... sau khi phát tán vào môi trường, chúng bám dính vào các bề mặt, tích lũy trong đất và gây ô nhiễm các nguồn nước sinh hoạt, đó là căn nguyên chính dẫn đến tình trạng thực phẩm bị ô nhiễm.

Nguồn nước, đất bị ô nhiễm là 2 tác nhân chính dẫn đến thực phẩm bị ô nhiễm. Các loại rau quả sẽ bị ô nhiễm nếu được trồng trên nguồn đất ô nhiễm kim loại nặng hoặc được tưới nước bị ô nhiễm. Những loại cá, tôm, thủy sản được nuôi trong nguồn nước bị ô nhiễm cũng trở thành những loại thực phẩm có chứa kim loại nặng. Gia súc, gia cầm được nuôi bằng thức ăn bị ô nhiễm hoặc được uống nguồn nước ô nhiễm thì thịt thành phẩm cũng khó tránh khỏi ô nhiễm các kim loại nặng. 

Ngoài ra thực phẩm có thể bị ô nhiễm các kim loại nặng một cách trực tiếp do thực phẩm bị tiếp xúc với các vật liệu dễ thôi nhiễm kim loại nặng trong quá trình sản xuất và bao gói chứa đựng thực phẩm, thực phẩm cũng có thể bị ô nhiễm do việc sử dụng các nguyên liệu chế biến không tinh khiết, kể cả các phụ gia thực phẩm, có hàm lượng kim loại nặng vượt mức cho phép.

Có một điều đáng cảnh báo là việc hiểu biết về tác hại của kim loại nặng trong thực phẩm của người dân hiện nay còn rất thấp. Khi mua thực phẩm họ chỉ quan tâm đến hình thức bên ngoài. Một số người có hiểu về vấn đề này nhưng về mặt cảm tính khó mà phân biệt được đâu là thực phẩm an toàn.

Ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm có thể gây nên những hậu quả khôn lường cho sức khỏe. Khi nhiễm vào cơ thể, kim loại nặng tích tụ trong các mô. Cơ thể cũng có cơ chế đào thải, nhưng tốc độ tích tụ lớn hơn gấp nhiều lần. Để đào thải một nửa lượng thủy ngân tích tụ trong mô mất chừng 80 ngày, với cadimi mất 10 năm. Ngoài ngộ độc cấp tính, nguy hiểm hơn là ngộ độc mãn tính. Đối với loại ngộ độc này, người dân không thể nào lường trước hậu quả của chúng gây ra.Tình trạng ngộ độc mãn tính thường gặp hơn do ăn phải thức ăn có hàm lượng các nguyên tố kim loại nặng cao. Chúng nhiễm và tích lũy dần dần rồi gây hại cho cơ thể.

Chính vì độc tính của các nguyên tố kim loại nặng, nên trong ngành quản lý thực phẩm, các chỉ tiêu về kim loại nặng là chỉ tiêu quan trọng, được quy định chặt chẽ cho một thực phẩm. Đối với những thức ăn cho trẻ em, chỉ tiêu này càng được quan tâm nhiều hơn, vì trẻ em rất nhạy cảm với kim loại nặng. Cơ thể trẻ nhỏ hấp thụ chì ô nhiễm trong thực phẩm cao hơn gấp khoảng 2 lần so với người lớn. Vì vậy, hàm lượng chì cho phép có trong thực phẩm giành cho trẻ nhỏ thường chỉ bằng 1/2 trong thức ăn của người lớn và việc kiểm tra các kim loại nặng trong thực phẩm giành cho trẻ em thường chặt chẽ hơn.

Như vậy, vấn đề phòng ô nhiễm và ngộ độc kim loại nặng là rất cần thiết. Việc đề phòng phải gắn liền với các giải pháp xử lý chất thải, bảo vệ môi trường, đất, nước và không khí khỏi nguy cơ ô nhiễm. Cần tiến hành việc điều tra khảo sát và thông báo rõ nguy cơ ô nhiễm này cho cơ quan chức năng, để kịp thời tìm kiếm các giải pháp khắc phục cho những vùng bị ô nhiễm. Mặt khác, cần tăng cường công tác kiểm tra chỉ tiêu kim loại nặng  trong các thực phẩm, dụng cụ, trang thiết bị chế biến, bao gói, đồ chứa đựng... để đảm bảo các thực phẩm, đồ dùng không gây thôi nhiễm vào thức ăn. Ngoài ra, người dân cũng cần cẩn thận hơn khi sử dụng thực phẩm để đảm bảo sức khỏe cho chính mình và gia đình.

 nguồn Huỳnh Thanh/khcnbinhduong